RFI Điểm Báo ngày 07/03/2011

  • Thống kê không xác thực : Mối lo của lãnh đạo Trung Quốc
  • Lý Khắc Cường : Các số liệu về GDP không xác tín lắm
  • Trung Quốc tiết lộ chiến lược phát triển từ đây đến năm 2015
  • Trung Quốc : sau tăng trưởng kinh tế sẽ là phát huy hạnh phúc ?
  • Cách mạng Hoa lài làm lãnh đạo Bắc Kinh lên cơn sốt
  • Lybia lâm vào nội chiến
  • Obama tiến thoái lưỡng nan trên hồ sơ Libya
Thứ hai 07 Tháng Ba 2011
Thống kê không xác thực : Mối lo của lãnh đạo Trung Quốc
Cựu tổng thống Pháp Jacques Chirac phải ra tòa là sự kiện mà báo chí Pháp hôm nay coi trọng nhất, bên cạnh hồ sơ Libya và các láng giềng Ả Rập. Ngoài ra Trung Quốc cũng được đặc biệt quan tâm, với kế hoạch 5 năm (2011-2015) mà Quốc hội nước này sẽ thông qua. Trong tình hình đó, Le Figaro đã nêu bật vấn đề số liệu thống kê không mấy chính xác tại Trung Quốc.
Cảnh sát canh gác trước nơi họp của Quốc Hội Trung Quốc ở Bắc Kinh ngày 06/03/2011.
Cảnh sát canh gác trước nơi họp của Quốc
Hội Trung Quốc ở Bắc Kinh ngày 06/03/2011.

REUTERS/David Gray

« Trung Quốc muốn bẻ cổ tiếng xấu về thống kê gian dối ». Dưới tựa đề trên đây, nhật báo Le Figaro phân tích cố gắng của giới lãnh đạo Bắc Kinh hiện nay để có được những số liệu xác thực về dân số, mà kết quả đợt kiểm tra mới sắp được công bố. Theo tờ báo, điều này vừa thiết yếu cho công cuộc hoạch định chính sách kinh tế xã hội, vừa giúp Trung Quốc xóa nhòa hình ảnh một quốc gia thiếu thống kê đáng tin cậy.
Mở đầu bài phân tích, nhà báo Jean-Pierre Robin so sánh quan điểm của hai lãnh đạo Trung Quốc : đương kim phó chủ tịch nước Lý Khắc Cường, người được cho là sẽ lên thay thế ông Hồ Cẩm Đào kể từ năm 2012, và cố lãnh đạo Đặng Tiểu Bình, người đã mở cửa kinh tế Trung Quốc.
Đối với ông Lý Khắc Cường, xuất thân là một kinh tế gia, số liệu phải xác thực. Khi khởi động kế hoạch kiểm tra dân số, ông đã yêu cầu là kết quả phải « trung thực, chính xác và đầy đủ ». Theo Le Figaro, đã qua rồi thời kỳ mà ông Dặng Tiểu Bình, khi trả lời một học giả Mỹ về dân số Trung Quốc, đã nói một cách giễu cợt rằng : « Một số địa phương (Trung Quốc) cho rằng tốt nhất là phải có một con số to lớn, một số khác lại suy nghĩ ngược lại ; ai mà biết được sự thật là gì ! ».
Về đợt kiểm tra dân số lần thứ sáu này tại Trung Quốc, lần trước là vào năm 2000, nhật báo Pháp cho biết là nó đã huy động đến 6 triệu nhân viên, và kết quả sẽ được công bố vào tháng tư tới đây. Tác động của công cuộc kiểm tra dân số lần này sẽ rất quan trọng vì nó có thể thúc đẩy Bắc Kinh bãi bỏ « chính sách một con », ban hành từ năm 1979 để ngăn ngừa nguy cơ nhân mãn.
Chính sách này, được cho là đã giảm được 400 triệu trường hợp sinh đẻ trong vòng 30 năm qua, tuy nhiên có thể là nguyên nhân làm cho tỷ lệ sinh sản tại Trung Quốc tuột xuống dưới ngưỡng 1,5%, một tỷ lệ cần thiết để bảo đảm sự kế tục của các thế hệ, nghĩa là giúp cho xã hội khỏi bị lão hóa.
Theo Le Figaro, để có được các số liệu xác thực nhân đợt kiểm tra dân số lần này, chính quyền Bắc Kinh đã cam kết là sẽ không trừng phạt các gia đình không tôn trọng chính sách một con. Đối với với tờ báo, quyết tâm có được những số liệu chính xác, chứ không phải là ‘hợp lòng nhà nước’, đã được thể hiện trong mọi lãnh vực, vì chế độ nhận thức rất rõ các khuyết điểm trong hệ thống thông tin của mình.
Lý Khắc Cường : Các số liệu về GDP không xác tín lắm
Một trong những thí dụ điển hình được Le Figaro nhắc lại là số liệu về GDP của Trung Quốc, công bố mỗi quý một lần, vẫn thường làm cho cả thế giới trầm trồ. Vào năm 2007, khi còn làm Bí thư tỉnh ủy Liêu Ninh, ông Lý Khắc Cường đã công nhận với Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc là ông chỉ chú ý đến ba số liệu để đánh giá mức tăng trưởng kinh tế Trung Quốc : « mức tiêu thụ điện, lượng hàng hóa vận chuyển bằng đường sắt và trị giá các tín dụng ».
Đối với ông Lý Khắc Cường : « Các số liệu về GDP do con người lập ra (tức là được chế tạo chứ không phải là được quan sát trực tiếp), do đó không xác tín lắm ». Nhận xét này của nhân vật lãnh đạo tương lai tại Trung Quốc đã được Đại sứ quán Mỹ tại Bắc Kinh ghi lại trong một bức điện mật được website WikiLeaks tiết lộ gần đây.
Theo Le Figaro, các quan sát viên quốc tế tiếp tục xem xét các số liệu về GDP của Trung Quốc với một con mắt đầy nghi ngờ. Một trong những nguyên nhân là số liệu gọi là hàng quý này chỉ có trên danh nghĩa mà thôi vì cách tính của Trung Quốc khác hẳn với các nước phát triển khác.
Họ tính mức tăng trưởng GDP mỗi quý so với cùng kỳ một năm trước đó, chứ không phải là so với quý trước như thông lệ. Các chuyên gia thống kê Trung Quốc lại không điều chỉnh được số liệu căn cứ vào các yếu tố trồi sụt theo thời vụ, chẳng hạn như các kỳ nghỉ lễ Lao động hay Tết nguyên đán, có thể kéo dài từ 4 ngày đến một tuần lễ tùy theo năm.
Ngoài ra, còn có tình trạng chênh lệch từ 2% đến 3% tùy theo vùng vì các lãnh đạo địa phương muốn thỏi phồng số liệu để lấy điểm, làm cho tỷ lệ tăng trưởng toàn quốc phình lên. Số liệu về lương hướng cũng không xác thực vì lẽ trị giá các loại « phiếu tiêu thụ » được các doanh nghiệp cung cấp cho nhân viên chiếm một phần quan trọng trong lợi tức.
Cơ quan thống kê quốc gia của Trung Quốc cũng không có thông tin về tài sản của mỗi người. Danh sách các tỷ phú Trung Quốc chẳng hạn, đều do các định chế ngoại quốc như Forbes hay Hurun công bố.
Trung Quốc tiết lộ chiến lược phát triển từ đây đến năm 2015
Les Echos dành tít lớn trang nhất cho sự kiện, tóm lược các nét chính : để kinh tế không bị hâm nóng, Bắc Kinh mong muốn tăng trưởng kinh tế ‘chừng mực hơn’, và có chất lượng. Bắc Kinh cũng muốn giảm bất công xã hội từ đây đến năm 2015. Tuy nhiên mở cửa chính trị vẫn không nằm trong chưong trình nghị sự.
Les Echos trở lại bài diễn văn của thủ tướng Trung Quốc trước các đại biểu ngày khai mạc khoá họp, với nhận xét mỉa mai là nếu ai còn nghi ngờ về tính chính đáng của chế độ, thì ông Ôn Gia Bảo đã gián tiếp trả lời với danh sách dài những thành tựu đã đạt được trong kế hoạch 5 năm vừa kết thúc : từ Thế vận hội Bắc Kinh, Triển lãm Toàn cầu Thượng Hải, chuyến bay lên vũ trụ, cho đến tỷ lệ tăng trưởng hàng năm trung bình 11, 2%, viêc xây dựng hàng chục ngàn cây số đường sắt và xa lộ, tạo thêm được 52 triệu công ăn việc làm…
Tóm lại, thông điệp rất rõ ràng như ông Ôn Gia Bảo đã trình bày : những thành công rực rỡ đó chứng minh tính ưu việt của chủ nghiã xã hội với đặc thù Trung Quốc. Và Les Echos ghi nhận chỉ sau khi tự khẳng định tính chính đáng, thủ tướng Trung Quốc mới nói đến những mục tiêu trong kế hoạch 5 năm sắp tới, mà điểm đầu tiên là không hề có mở cửa chính trị, cứ tiếp tục đi theo đường hướng được vạch ra từ 20 năm qua. Tuy nhiên trong chiến lược thuần kinh tế này có mục tiêu cải thiện đời sống người dân.
Nhìn chung theo tờ báo, thủ tướng Trung Quốc muốn đánh vào những bất công xã hội ngày càng sâu đậm ở Trung Quốc, vốn được xem là mối đe doạ chủ yếu đối với sự ổn định của chế độ. Cho nên cần phải cải thiện đời sống nông dân, tăng lương tối thiểu. Thu nhập từ lao động phải được tăng nhanh hơn là từ vốn tư bản. Chiến lược đề ra sẽ dựa trên cột trụ này, và dĩ nhiên còn có việc tăng cường chiến dịch chống ‘thu nhập bất chính’, tức là do tham nhũng.
Les Echos trích dẫn hãng tin Bloomberg, nhìn thấy có cái gì đó mỉa mai khi những lời cam kết trên của thủ tướng Ôn Gia Bảo lại được đưa ra trước một cử toạ mang tính chất tiêu biểu của xã hội Trung Quốc, nơi mà 70 người giàu nhất tập hợp một tài sản lên đến 75 tỷ đô la, trong lúc mà 70 nghị sĩ giàu nhất Quốc Hội Mỹ thì tài sản chỉ độ 4,8 tỷ đô la mà thôi.
Trung Quốc : sau tăng trưởng kinh tế sẽ là phát huy hạnh phúc ?
Nhật báo Le Monde cũng chú ý đến khía cạnh cải thiện đời sống người dân Trung Quốc trong bài báo trang quốc tế tựa đề : « Sau khi tìm kiếm tăng trưởng bằng mọi giá, Bắc Kinh giờ đây muốn ‘hạnh phúc’ cho người dân ».
Theo tác giả bài báo, sở dĩ hai từ ‘hài hoà’ và ‘hạnh phúc’ được nhắc đi nhắc lại hiện nay, đó là để ‘đáp lại’ tình hình xã hội ngày càng căng thẳng, khiến cho chính quyền phải đề cao cảnh giác vào lúc các chế độ độc tài trên thế giới đang gặp sóng gió.
Bài báo nhắc lại là các nhà báo nước ngoài muốn theo dõi các cuộc xuống đường tại Trung Quốc được kêu gọi trên internet, thì đã bị công an mời về đồn từng người một, và bị đe doạ trục xuất một cách thẳng thừng hay gián tiếp.
Cách mạng Hoa lài làm lãnh đạo Bắc Kinh lên cơn sốt
Libération cũng nhìn về phiá Trung Quốc đã nêu lên điểm đang làm chính quyền lên cơn sốt : những lời kêu gọi biểu tình theo gương cách mạng Hoa Lài trên internet. Những người kêu gọi là ai, không ai biết, người đáp ứng xuống đường chẳng thấy bao nhiêu, nhưng công an thì du tăng cường rất đông ở những nơi đươc kêu gọi tụ tập, ở trung tâm các thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải… Tờ báo chạy hàng tựa : « Giới ly khai ma làm Bắc Kinh đau đầu ».
Bài báo mô tả cảnh khu phố thương mại ở trung tâm Bắc Kinh hôm qua, không khác gì một thành phố bị bao vây, bị đặt trong tình trạng thiết quân luật : hàng trăm cảnh sát được triển khai dọc theo con đường lớn, ngăn chặn lối ra vào, kiểm tra giấy tờ người đi đường.
Các nhà báo muốn vào khu phố này đều bị đuổi ra, trong số này có phóng viên của Libération. Họ được giải thích rõ ràng là không được hành nghề tại đấy. Theo Libération, chính quyền kiểm soát khá hữu hiệu mạng internet, cho nên người dân Bắc Kinh không hay biết về những lời kêu gọi xuống đường, mà các tác giả bí mật đưa ra, kêu gọi dân chúng phản đối chính quyền bằng cách ‘đi dạo’ mỗi chủ nhật, vào khoảng 14 giờ, tại những nơi nhất định, tại Bắc Kinh, Thượng Hải, cũng như tại 39 thành phố khác. Dù chỉ đi dạo, không mang biểu ngữ, cũng không hô khẩu hiệu, nhưng đã khiến chính quyền lên cơn sốt.
Libération nhắc lại thật ra chưa có một cuộc biểu tình nào lớn, đáng gọi là biểu tình diễn ra cho đến ngày này, và cũng không có gì cho thấy Trung Quốc đã chín muồi cho một cuộc cách mạng, nhưng lực lượng công an và quân đội được triển khai ngày càng đông mỗi chủ nhật bắt đầu làm người dân cảnh giác.
Và theo tờ báo, cũng như để xác nhận nổi lo sợ kỳ lạ của chính quyền bị một phong trào quần chúng làm hụt hẫng, Quốc hội Trung Quốc đã thông qua quyết định của chính phủ, tăng 13,8% ngân sách an ninh nội chính, vượt hơn cả ngân sách của quân đội.
Pháp : Phiên xử cựu tổng thống Chirac nhiều khả năng bị hoãn
Ông Jacques Chirac phải ra trước toà tiểu hình, là sự kiện sốt dẻo mà các báo hôm nay đặt lên hàng đầu, nhưng chạy hầu như cùng một tựa như ghi nhận của Le Figaro : « Vụ xét xử có khả năng bị dời lại ».
Le Monde cũng cùng quan điểm, cho là phiên tòa có thể không diễn ra, còn La Croix thì dự đoán rằng vụ xử có thể bị dời lại đến nhiều tháng.
Lybia lâm vào nội chiến
Về thời sự thế giới, tình hình Libya và các nước láng giềng Ả Rập tiếp tục là hồ sơ lớn. Các cặp mắt đổ dồn trước tiên về Libya nơi mà « cuộc nội chiến đang diễn ra vẫn ác liệt », một tít trang nhất của Le Figaro, hoặc như hàng tựa của Libération : « Kadhafi phản công ».
Ở trang trong dưới tựa đề « Những người trung thành với Kadhafi phô trương lực lượng », đặc phái viên Le Figaro trong khu vực, tường thuật về những trận phản công hôm qua, với lực lượng của tổng thống Libya sử dụng xe tăng và máy bay tiếp tục tấn công về phiá đông hầu chiếm lại những nơi đã rơi vào tay phe nổi dậy.
Đứng về mặt phương tiện, rõ ràng là quân chính phủ mạnh hơn phe nổi dậy, thế nhưng không dễ dàng đánh bật được lực lượng ‘cách mạng’, vũ khí yếu kém hơn nhưng vẫn cầm cự, không chỉ ở phiá đông mà ở phiá Tây, như ở thành phố Zawiya, chỉ cách thủ đô Tripoli không đầy 50 cây số.
Hiện nay theo Le Figaro, phe nổi dậy đã kiểm soát vùng biên giới với Ai cập. Báo giới nước ngoài hiện nay đã có mặt tại nhiều thành phố mà người nổi dậy đang kiểm soát. Trong mắt Le Figaro, cuộc cách mạng Libya đang chuyển thành một cuộc nội chiến.
Báo Le Monde đã cử đặc phái viên đến vùng phiá Đông Libya và đã tường thuật cảnh chiến tranh thành phố Brega, mô tả một cuộc đối đầu không cân xứng về vũ trang, một bên là không quân oanh kích, một bên có vài chiếc xe khập khiễng, trang bị súng B40, hay súng chống tăng, súng cá nhân là AK.
Lính nổi dậy không thuộc hạng lão luyện, nhưng họ đã tạm thời chiếm giữ được Braga, một thành phố nhỏ nhưng mang tính chiến lược đối với cả vùng phiá Đông Libya, hơn nữa đây là một cảng dầu hoả, có nhà máy lọc dầu, nhà máy hoá dầu.
Obama tiến thoái lưỡng nan trên hồ sơ Libya
Nhìn về tác động của tình hình Libya, Le Figrao nhận thấy là các cuộc cách mạng Ả Rập đang là nổi đau đầu của Tổng thống Mỹ Obama. Ông đang tiến thoái lưỡng nan : ngồi nhìn một cách bất lực lực lượng trung thành với Kadhafi giết hại dân chúng, hay can thiệp quân sự vào một cuộc xung đột đang chuyển thanh nội chiến phức tạp, khó lường ?
Tuần qua, tổng thống Mỹ đã chơi lá bài ngoạn mục, kêu gọi Kadhafi ra đi, ngoại trưởng Clinton không loại trừ bất cứ khả năng nào kể cả thành lập vùng cấm bay. Washington hy vọng là giới thân cận Kadhafi sẽ bỏ rơi ông ta và ngả về theo phe đối lập.
Thực tế lại không diến ra như vậy, và Kadhafi đã phản pháo, làm xáo trộn ván bài và đưa Libya vào cảnh hỗn loạn. Chính quyền Mỹ lâm vào thế kẹt, giữa một bên là ý muốn chấm dứt biển máu, và một bên là nỗi lo ngại bị lún vào một cuộc chiến thứ 3 kéo dài triền miên trên đất Hồi giáo.

Thế giới Ả rập và những tính toán của Washington
Chủ nhật 06 Tháng Ba 2011

RFI

Theo tờ New York Times, thì chính quyền Obama đã phải nhận ra một sự thật phũ phàng : các vị vua có nhiều cơ hội để sống sót trước làn sóng cách mạng, còn các ông tổng thống thì rơi rụng.

Tình thế khó khăn của đương kim Tổng thống Pháp, các cuộc cách mạng tại thế giới Ả rập, vấn đề an toàn thực phẩm là những chủ đề chính của các tuần báo Pháp kỳ này.

Thái tử Ả rập Xê út ( phải) và quốc vương Bahrain.
Thái tử Ả rập Xê út ( phải) và quốc vương Bahrain.

Reuters

Le Courrier International trích dịch bài báo trên tờ The New York Times mang tựa đề « Thế giới Ả rập và những tính toán của Washington ». Bài viết nhận xét, từ khi có những cuộc nổi dậy ở các nước Ả rập, đã có hai tổng thống bị lật đổ. Còn các chế độ quân chủ trong khu vực có vẻ khó truất ngôi hơn, và Washington đang trông cậy vào họ.
Theo tác giả bài báo, thì chính quyền Obama đã phải nhận ra một sự thật phũ phàng : các vị vua có nhiều cơ hội để sống sót trước làn sóng cách mạng, còn các ông tổng thống thì rơi rụng. Trong khu vực đang dậy sóng trải dài từ Maroc cho đến Iran, hai tổng thống đã bị lật đổ. Đó là Zine El-Abidine Ben Ali ở Tunisia, và Hosni Mubarak ở Ai Cập.
Các viên chức cao cấp của Mỹ cho rằng tổng thống Yemen Ali Abdallah Saleh đang trong tình trạng ngày càng nguy ngập hơn. Ngược lại, quốc vương của Bahrain, Hamad Ben Issa Al-Khalifa, cho đến nay vẫn chống chọi lại được với làn sóng phản kháng và có được sự ủng hộ của Hoa Kỳ, cho dù lực lượng an ninh Bahrain cũng sử dụng bạo lực để đối phó với người biểu tình. Hoa Kỳ nghĩ rằng quốc vương Abdallah của Ả rập Xê út khó thể bị mất ngôi, và các Tiểu vương khác ở vùng Vịnh Perxique cũng thế. Tại Jordanie, cho dù có nhiều cuộc biểu tình lớn, quốc vương Abdallah II vẫn xử sự khôn khéo để có thể tại vị.
Hiện tượng này khiến cho chính phủ Mỹ gởi những nhà ngoại giao đầy kinh nghiệm đến để cam kết ủng hộ và tư vấn cho các hoàng gia trong khu vực, kể cả những nước chủ trương cứng rắn ; nhưng lại giữ một khoảng cách trước các tổng thống độc tài, đang phải đấu tranh để duy trì được quyền lực. Nhìn chung, mục tiêu vẫn là lợi ích của nước Mỹ.
Một chuyên gia giải thích, các hoàng gia, bằng cách nào đó có thể tồn tại được trước các biến động, chính quyền có thể bị giải tán nhưng vương triều thì không tan rã, tuy nhiều quốc vương đã lãnh đạo các chính phủ cũng trấn áp người dân không thua các vị tổng thống.
Các tổng thống Ả rập thường khoe là mình đã được người dân lựa chọn một cách dân chủ, cho dù đa số cuộc bầu cử là gian dối. Nước sơn hợp pháp này đã đã bị tróc đi khi những sự bất bình trong xã hội bùng vỡ. Đa số các tổng thống trong khu vực điều hành các nước đông dân nhất, không có được nguồn lợi dầu hỏa của các vương quốc vùng Vịnh, giúp cho họ có thể xoa dịu nhân dân bằng cách giảm thuế, tăng lương như vua Ả rập Xê út và Jordanie đã làm.
Người Mỹ nhìn nhận rằng họ không có chọn lựa nào khác, ngoài việc ủng hộ các nước như Ả rập Xê út, và tình hình có thể thay đổi nhanh chóng. Ví dụ cụ thể là Libya, nơi đại tá Kadhafi – không phải vua mà cũng chẳng phải tổng thống – đã nhanh chóng bị đẩy đến bờ vực.
Ngược với cuộc khủng hoảng Ai Cập, lúc đó Tổng thống Obama đã nhiều lần nói chuyện điện thoại với ông Mubarak, thì lần này không có một nhân vật cao cấp nào của Mỹ nói chuyện với ông Kadhafi cả. Theo phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, thì Ngoại trưởng Hillary Clinton không liên lạc được với người đồng nhiệm Libya do « trục trặc kỹ thuật ». New York Times nhận định, các sự cố này đã không diễn ra với các quốc vương Ả rập, vì ông Obama và bà Clinton vẫn trao đổi thường xuyên với họ.
Chính phủ Mỹ cho rằng hoàng gia Ả rập Xê út sẽ tồn tại qua mọi cuộc cách mạng. Quốc vương Abdallah đã loan báo tăng thêm 10 tỉ đô la trợ cấp để giúp đỡ các thanh niên trong việc kết hôn, mua nhà và lập doanh nghiệp. Hoa Kỳ đã khẩn khoản yêu cầu Riyad không cản trở các nỗ lực của vua Hamad để cải cách Bahrain, một đảo quốc nối với Ả rập Xê út bằng một cây cầu và lệ thuộc nhiều vào nước này. Nỗi lo của Ả rập Xê út là thế lực của phe chi-it sẽ tăng lên so với những người lãnh đạo theo hệ phái sun-nit.
Phía Mỹ nhấn mạnh đến các nhượng bộ của Bahrain – nơi Đệ ngũ Hạm đội của Hoa Kỳ trú đóng – khẳng định rằng quốc vương và thái tử nước này đang đi đúng hướng khi chấp nhận thương thảo với phe biểu tình. Còn quốc vương Abdallah của Jordanie tỏ dấu hiệu sẵn sàng nhường lại một phần quyền lực cho một chính phủ được bầu lên, hoặc cho quốc hội. Theo các viên chức Mỹ cũng như các chuyên gia độc lập, thì điều này giúp họ có thể tại vị. Hoa Kỳ cũng hy vọng là các vương quốc này cuối cùng sẽ trở thành các chính thể quân chủ lập hiến.
Trung Á chưa phải lo ngại nhiều trước làn sóng cách mạng
« Trà đen nhiều hơn là hoa lài », đó là tựa đề bài báo của The Economist, nhận định rằng những người lãnh đạo ở các nước Trung Á không phải lo ngại nhiều trước những gì đang diễn ra ở Trung Đông và Bắc Phi.
Bài báo dẫn ra rất nhiều điểm tương đồng, từ sự hiện diện của các nhà độc tài trị vì lâu năm bị lên án là tham nhũng và gia đình trị, với lực lượng an ninh tàn bạo, trấn áp các tiếng nói đối lập nhân danh cuộc chiến chống khủng bố Hồi giáo, cho đến các nỗi lo về vật giá và nạn thất nghiệp, thế hệ trẻ nổi loạn…Tuy nhiên các chế độ Trung Á cảm thấy vẫn có khoảng cách an toàn, với đa số dân chúng nói tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, và có nhiều người gốc Nga cũng như các sắc tộc thiểu số khác. Hơn nữa, internet vốn đóng vai trò quan trọng trong cuộc cách mạng tại Ai Cập, lại không được phổ biến trong khu vực, ít người dân Trung Á có máy tính. Tại Uzbekstan, truy cập internet rất khó khăn và đắt tiền, khó vào được các mạng xã hội như Facebook hay Twitter, và các trang web nào mà chính quyền không ưa như BBC đều bị chặn.
Các cuộc trấn áp trong những năm gần đây cũng khiến cho những người chống đối phải e ngại, như vụ nổi dậy ở Andijan tại Uzbekistan năm 2005 đã bị dập tắt bằng cách tàn sát không nương tay. Còn tại Tajikistan, sau 5 năm nội chiến, người ta cũng lo ngại tình trạng hỗn loạn tái diễn. Ngay cả ở Kyrgyzstan, sau thành công của cuộc lật đổ ông Bakiev là sự lộn xộn ở miền nam. Thậm chí với việc dầu hỏa lên giá trong hai tháng nay, một số chính phủ Trung Á còn cảm thấy mạnh mẽ hơn để chống lại áp lực của Washington về cải cách chính trị.
Tuy vậy theo The Economist, vẫn còn một ít hy vọng thay đổi, như trường hợp Tổng thống Nazarbayev của Kazakhstan chấp nhận bầu cử trước thời hạn thay vì tổ chức trưng cầu dân ý để ngồi lại đến năm 2020. Bên cạnh áp lực chính trị của phương Tây và phe đối lập, còn có lý do kinh tế của khu vực này đang đi xuống. Các nhà lãnh đạo của Kazakhstan, Tajikestan và Uzbekistan đang đối mặt với vấn đề tương tự như ở Ai Cập, Libya và Tunisia, đó là làm thế nào đóng được vai trò người đảm bảo, chứ không phải là kẻ đe dọa cho sự ổn định.
Philippines : Những năm tháng Marcos vẫn đang đè nặng
Còn tại châu Á, một bài viết trên tờ Philippine Daily Inquiter được Le Courrier International trích dịch đã nhận xét, « Những năm tháng cai trị của nhà cựu độc tài Marcos vẫn đè nặng lên Philippines ».
Sau một phần tư thế kỷ giành lại nền dân chủ, người dân Philippines vẫn hiểu rằng nạn tham nhũng từ thời nhà cựu độc tài vẫn chưa bao giờ được chế ngự. Quân đội Philippines trong thời kỳ trước đây có khi lên đến 250.000 người, do ông Marcos lấy cớ là để đấu tranh chống lại các cuộc nổi dậy của phe Hồi giáo và du kích quân cộng sản, nhưng thật ra là để giúp ông ta giữ vững địa vị. Để đổi lại, ông Marcos cho các tướng lãnh thêm nhiều quyền hành cũng như quyền lợi vật chất.
Cho đến nay, quân đội Philippines vẫn giữ thói quen trấn áp, chụp mũ những người đối lập, còn các lãnh đạo quân đội thì quen ăn trên ngồi trước. Không ai ngạc nhiên khi biết những vị tướng cấp cao nhất vẫn nhận được những món tiền mặt có thể lên đến 5 triệu peso, tương đương 83.000 euro mỗi tháng.
Ngoài ra còn là câu hỏi, cuộc sống của 100 triệu người Philippines đã có thay đổi gì, 25 năm sau khi chế độ Marcos sụp đổ ? Bài báo cho biết, những người thân cận với ông ta vẫn nắm giữ được các chức vụ quan trọng, một số bạn bè của Marcos đã quay lại – vẫn giàu sụ và chưa hề ở tù ngày nào, vấn đề nhân quyền vẫn nhức nhối, còn quân đội thì không hề tỏ ra hiệu quả.
« Kênh đào trên cạn » ở Colombia : Trung Quốc thủ lợi nhiều nhất
Liên quan đến Trung Quốc, Le Courrier International trích dịch bài báo của tờ Semana ở Colombia mang tựa đề « Một đoàn tàu Trung Quốc giữa vùng rừng nguyên sinh ».
Bắc Kinh đề nghị với chính quyền Colombia đầu tư vào một dự án đầy tham vọng, đó là xây dựng tuyến đường sắt nối liền bờ biển Đại Tây Dương với phía Thái Bình Dương. Đây là một ý tưởng đã được đưa ra từ 50 năm trước, nhưng gây nên khá nhiều lo ngại.
Theo một số tính toán, thì chi phí vận chuyển một container qua kênh đào Panama tốn kém khoảng 100 đô la, trong khi « kênh đào trên cạn » này tốn đến 500 đô la. Và để thay thế một chuyến tàu biển chở 12.000 container, phải cần đến 30 chuyến tàu hỏa. Một vấn đề khác là cần có một lượng hàng đủ lớn từ châu Á trung chuyển sang Colombia để dự án có hiệu quả. Trong khi từ nhiều năm qua, Panama đã là trung tâm điều vận của châu Mỹ la tinh đối với hàng hóa từ châu Á, và việc mở rộng kênh đào Panama từ năm 2014 sẽ giúp đưa năng lực vận chuyển của kênh này lên 600 triệu tấn/năm, trong khi tuyến đường Colombia chỉ đạt có 40 triệu tấn/năm.
Không chỉ trên phương diện kinh tế, mà người ta còn quan ngại về mặt sinh thái, khi tuyến đường này chạy qua các khu rừng nguyên sinh. Tuy nhiên dự án này hết sức có lợi cho Bắc Kinh, vốn rất cần vận chuyển nguyên liệu từ bên kia bờ Đại Tây Dương sang Thái Bình Dương, đặc biệt là dầu hỏa của Venezuela và than đá của Colombia. Bên cạnh đó, với việc phát triển hỏa xa như vũ bão, Bắc Kinh rất cần tiếp tục đà tiến.
Nhưng nếu người Trung Quốc sở hữu được một tuyến đường giúp họ đến gần với Đại Tây Dương và mở ra các thị trường mới, thì « kênh đào trên cạn » này sẽ trở thànhh một đề tài nhức đầu cho Hoa Kỳ và châu Âu, cho đến nay vẫn giữ vai trò thống trị về thương mại ở Đại Tây Dương.
Thực phẩm lành mạnh : Không đơn giản
Vấn đề an toàn thực phẩm là chủ đề lớn của hai tờ báo L’Express và Le Nouvel Observateur tuần này.
Với dòng chữ đen trong khung vuông, giống như cảnh báo trên các bao thuốc lá « Cảnh giác với những gì có trong thực phẩm của bạn », ảnh bìa của Le Nouvel Observateur cho thấy một dĩa thức ăn, trên đó khúc cá hồi ngon lành có nguy cơ nhiễm các chất độc như thạch tín, DDT và các loại thuốc trừ sâu, còn chùm nho cũng thế. L’Express nhấn mạnh « Những hiểm nguy trong thức ăn », khi trích đăng một cuốn sách mới của nhà báo tự do Marie-Monique Robin mang tựa đề « Thuốc độc hàng ngày của chúng ta », kết quả của một cuộc điều tra công phu kéo dài hai năm tại 5 nước. Các thí nghiệm cho thấy các dư lượng các hóa chất từ phương pháp canh tác chú trọng năng suất đã gây tai hại lên sức khỏe con người nhiều hơn người ta nghĩ, nhưng các cơ quan chức năng vẫn làm ngơ hoặc phản ứng khá chậm chạp về vấn đề này.

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: